Retirement Planning: 10 पैकी 7 भारतीयांना लवकर निवृत्ती हवी, पण निवृत्तीचा निधी फक्त 28% जमा!

Retirement Planning: आज अनेक भारतीयांना ठरावीक वयापर्यंत काम करण्यापेक्षा आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र होऊन लवकर Retirement घ्यायचे आहे. मात्र, लवकर निवृत्तीची इच्छा आणि त्यासाठीची आर्थिक तयारी यामध्ये मोठी तफावत असल्याचे एका नव्या अभ्यासातून समोर आले आहे.

Axis Max Life Insurance आणि Kantar यांच्या सहकार्याने करण्यात आलेल्या Bharosa Talks India Retirement Index Study (IRIS 6.0) नुसार, 10 पैकी 7 शहरी भारतीयांना त्यांच्या आर्थिक गरजा पूर्ण होत असतील तर लवकर Retirement घ्यायला आवडेल. मात्र, लोकांनी त्यांच्या अपेक्षित Retirement Corpus पैकी सरासरी केवळ 28% रक्कम जमा केली आहे.

10 पैकी 7 भारतीयांना लवकर Retirement हवे

अभ्यासानुसार, सुमारे 70% शहरी भारतीयांना आर्थिक गरजा पूर्ण झाल्यास लवकर Retirement घ्यायचे आहे. यामध्ये FIRE (Financial Independence and Retire Early) या संकल्पनेचीही लोकप्रियता वाढताना दिसत आहे.

लवकर Retirement घेण्याची इच्छा असलेल्या लोकांपैकी निम्म्या लोकांना वयाच्या 50 वर्षांपूर्वी आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवायचे आहे. म्हणजेच Retirement आता केवळ नोकरी सोडण्याचे नाव राहिलेले नाही, तर स्वतःच्या इच्छेनुसार पुढचे आयुष्य जगण्याशी ते जोडले जात आहे.

Retirement Planning कधी सुरू करावी?

अभ्यासातील एक महत्त्वाची बाब म्हणजे लोक Retirement Planning बाबत पूर्वीपेक्षा लवकर विचार करू लागले आहेत. दोनपैकी एका व्यक्तीच्या मते, पहिला पगार मिळाल्यापासून Retirement साठी बचत सुरू करायला हवी.

सरासरी शहरी भारतीयांच्या मते वयाच्या 31व्या वर्षी Retirement साठी विचार सुरू करायला हवा. Gen Z साठी हे वय 29 वर्षे, Millennials साठी 31 वर्षे आणि Gen X+ साठी 34 वर्षे आहे.

गुंतवणूक सुरू झाली, पण पुरेशी तयारी आहे का?

Retirement साठी गुंतवणूक सुरू करणाऱ्यांची संख्या काही प्रमाणात वाढली आहे. अभ्यासानुसार, 62% Gen Z, 70% Millennials आणि 75% Gen X+ लोकांनी Retirement साठी गुंतवणूक सुरू केली आहे.

मात्र, गुंतवणूक सुरू करणे आणि आवश्यक Retirement Corpus तयार करणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. लोकांना किती रक्कम लागेल याची जाणीव असली तरी प्रत्यक्षात त्यापैकी मोठा हिस्सा अजून जमा झालेला नाही.

61% लोकांना Retirement Corpus किती हवा हे माहीत

अभ्यासानुसार, 61% लोकांना त्यांच्या सध्याच्या जीवनशैलीनुसार Retirement मध्ये किती Corpus लागेल याची कल्पना आहे. मात्र, केवळ 11% लोकांना आपला Retirement Corpus संपूर्ण आयुष्यभर पुरेल असा विश्वास आहे.

याउलट, 39% लोकांना वाटते की त्यांचा Retirement Corpus पाच वर्षेही पुरणार नाही. यावरून Retirement Planning करताना फक्त आजची बचत पाहणे पुरेसे नसून भविष्यातील खर्च, महागाई आणि दीर्घ आयुष्य यांचाही विचार करणे आवश्यक असल्याचे दिसते.

₹1 कोटी पुरेसे आहेत असे मानणाऱ्यांची संख्या घटली

आरामदायी Retirement साठी ₹1 कोटी किंवा त्यापेक्षा कमी रक्कम पुरेशी आहे असे मानणाऱ्या लोकांचे प्रमाण 2025 मधील 77% वरून 2026 मध्ये 70% झाले आहे.

₹15 लाखांपेक्षा जास्त वार्षिक उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांमध्ये हे प्रमाण 51% होते. तर महानगरांमध्ये 63% लोकांना ₹1 कोटी किंवा त्यापेक्षा कमी रक्कम पुरेशी वाटते. यावरून Retirement च्या खर्चाबाबत लोकांच्या अपेक्षा बदलत असल्याचे दिसते.

उशिरा सुरुवात केल्याचा पश्चात्ताप

Retirement जवळ येत असताना योग्य वेळी गुंतवणूक सुरू न केल्याची जाणीव अधिक तीव्र होते. अभ्यासानुसार, Gen X+ गटातील तब्बल 91% लोकांना Retirement साठी गुंतवणूक यापूर्वीच सुरू करायला हवी होती असे वाटते.

यामुळे तरुण वयात Retirement Planning सुरू करण्याचे महत्त्व अधोरेखित होते. लवकर सुरुवात केल्यास दीर्घ कालावधीचा फायदा घेऊन नियमित गुंतवणुकीतून मोठा Corpus तयार करण्याची संधी मिळू शकते.

Retirement म्हणजे फक्त पैसा नाही

या अभ्यासात Retirement Planning मध्ये आरोग्याचे महत्त्वही समोर आले आहे. तब्बल 75% लोकांना Retirement नंतरही निरोगी आणि तंदुरुस्त राहण्याची अपेक्षा आहे.

सुमारे 52% लोकांकडे Health Insurance असल्याचे अभ्यासात आढळले. नियमित शारीरिक हालचाल करणाऱ्यांपैकी 44% लोक दररोज व्यायाम किंवा इतर शारीरिक क्रिया करतात, तर 21% लोक आरोग्यावर लक्ष ठेवण्यासाठी Wearable Devices वापरतात.

Retirement मध्ये कुटुंबाची भूमिकाही महत्त्वाची

भारतात Retirement चे नियोजन अजूनही कुटुंबाशी मोठ्या प्रमाणावर जोडलेले आहे. अभ्यासानुसार, 87% लोकांना Retirement नंतर आपल्या मुलांसोबत राहण्याची अपेक्षा आहे.

मात्र, कुटुंब आणि सामाजिक आधार मिळेल असा विश्वास असलेल्या लोकांचे प्रमाण 87% वरून 84% झाले आहे. त्यामुळे भविष्यात Retirement Planning करताना आर्थिक बचतीसोबत आरोग्य, कुटुंब आणि सामाजिक जीवनाचाही विचार करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.

निष्कर्ष

IRIS 6.0 मधील आकडेवारी एक महत्त्वाची गोष्ट दाखवते—लवकर Retirement ची इच्छा वाढत आहे, पण त्यासाठीची आर्थिक तयारी अजून मागे आहे. सरासरी केवळ 28% Retirement Corpus जमा झाल्यामुळे नियोजनात मोठी तफावत दिसते.

Retirement Planning ही शेवटच्या काही वर्षांत करण्याची गोष्ट नसून कमाई सुरू झाल्यापासून हळूहळू करण्याची प्रक्रिया आहे. नियमित बचत, योग्य गुंतवणूक, Health Insurance आणि भविष्यातील खर्चाचा विचार केल्यास Retirement साठी अधिक शिस्तबद्ध तयारी करता येऊ शकते.