Bank Cash Deposit Tax Rule: तुम्ही कधी मोठ्या कामासाठी बँकेतून मोठी रक्कम काढली आहे आणि काम न झाल्यामुळे तीच रक्कम पुन्हा खात्यात जमा केली आहे का? जर होय, तर ही माहिती तुमच्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे. अनेकदा अशा व्यवहारांवर Income Tax Department संशय घेतो आणि त्या रकमेवर undisclosed income म्हणून टॅक्स लावण्याचा प्रयत्न करतो. मात्र आता Income Tax Appellate Tribunal (ITAT) च्या एका महत्त्वाच्या निर्णयामुळे करदात्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
काय आहे संपूर्ण प्रकरण?
हे प्रकरण नोटबंदीच्या काळातील आहे. एका महिला करदात्याने नोटबंदीपूर्वी आपल्या बँक खात्यातून हप्त्यांमध्ये सुमारे 15 लाख रुपये काढले होते. नंतर नोटबंदी जाहीर झाल्यानंतर त्यांनी तेच पैसे पुन्हा बँकेत जमा केले. यावर इनकम टॅक्स विभागाने आक्षेप घेतला. विभागाचा दावा होता की इतकी मोठी रक्कम कोणीही घरात ठेवत नाही, त्यामुळे ही रक्कम अघोषित उत्पन्न (undisclosed income) असू शकते. त्यामुळे त्यांनी Income Tax Act मधील Section 69A अंतर्गत टॅक्स आणि दंड लावला.
ITAT ने काय निर्णय दिला?
जेव्हा हा वाद Income Tax Appellate Tribunal (ITAT) समोर गेला, तेव्हा ट्रिब्यूनलने स्पष्टपणे सांगितले की फक्त अंदाजाच्या आधारावर टॅक्स लावता येत नाही. जर करदाता हे सिद्ध करू शकतो की जमा केलेले पैसे हे आधी काढलेलेच आहेत, तर त्या रकमेवर पुन्हा टॅक्स लावता येणार नाही. म्हणजेच, ती नवीन कमाई (new income) मानली जाणार नाही.
“तुमचे पैसे, तुमचा निर्णय”
ITAT ने या प्रकरणात एक अत्यंत महत्त्वाची टिप्पणी केली. त्यांनी सांगितले की एखाद्या व्यक्तीने आपले पैसे बँकेत ठेवायचे की घरी ठेवायचे, हा पूर्णपणे त्याचा वैयक्तिक निर्णय आहे. Income Tax Department ला हे ठरवण्याचा अधिकार नाही की तुम्ही पैसे कुठे ठेवावेत किंवा का ठेवावेत. केवळ तुम्ही पैसे गुंतवणूक केले नाहीत म्हणून तुम्हाला नोटीस पाठवता येत नाही.
सामान्य लोकांना कसा फायदा?
भारतात अनेक लोक जमीन खरेदी, लग्नसमारंभ किंवा वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थितीसाठी मोठी रोख रक्कम काढतात. काही वेळा व्यवहार रद्द होतो आणि तेच पैसे पुन्हा बँकेत जमा करावे लागतात. अशा वेळी Income Tax Act मधील Section 68 किंवा 69A मुळे अडचणी निर्माण होतात. पण आता ITAT चा हा निर्णय अशा लोकांसाठी संरक्षणासारखा काम करेल. जर तुमच्याकडे withdrawal चा पुरावा असेल, तर तुम्ही सहजपणे तुमचा केस सिद्ध करू शकता.
मोठी रक्कम जमा करताना काय काळजी घ्यावी?
कोर्टाने दिलासा दिला असला तरी स्वतःकडून योग्य कागदपत्रे ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. बँक स्टेटमेंट सुरक्षित ठेवा, विशेषतः मोठी रक्कम काढताना. जर तुम्ही व्यवसाय करत असाल, तर cash in hand चा स्पष्ट रेकॉर्ड ठेवा. तसेच, पैसे काढणे आणि पुन्हा जमा करणे यामध्ये खूप मोठा कालावधी ठेवू नये, कारण यामुळे शंका निर्माण होऊ शकते. मात्र ITAT ने असेही स्पष्ट केले आहे की कालावधी जास्त असला तरी योग्य पुरावे असल्यास दिलासा मिळू शकतो.
निष्कर्ष
ITAT चा हा निर्णय करदात्यांसाठी खूप सकारात्मक आहे. आता केवळ संशयाच्या आधारावर टॅक्स लावता येणार नाही. जर तुम्ही तुमच्या पैशाचा source of funds योग्य प्रकारे सिद्ध करू शकत असाल, तर बँकेत जमा केलेली रक्कम ही नवीन उत्पन्न म्हणून गणली जाणार नाही.