NSE IPO: भारतीय शेअर बाजारातील सर्वात चर्चेतील IPO पैकी एक मानल्या जाणाऱ्या National Stock Exchange (NSE) च्या IPO संदर्भात मोठी माहिती समोर आली आहे. NSE व्यवस्थापनाने स्पष्ट केले आहे की कंपनीचे व्हॅल्युएशन ₹5 लाख कोटींपेक्षा जास्त असले तरी IPO साठी पुरेसा शेअरहोल्डर सहभाग उपलब्ध आहे आणि नियामक अटी पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक असलेला ऑफर फॉर सेल (OFS) प्रतिसाद कंपनीला मिळत आहे.
NSE चे व्हॅल्युएशन ₹5 लाख कोटींपेक्षा जास्त
सध्या अनलिस्टेड मार्केटमध्ये NSE चे शेअर्स ₹2,030 ते ₹2,045 दरम्यान ट्रेड होत आहेत. या किंमतीनुसार कंपनीचे एकूण मार्केट व्हॅल्युएशन सुमारे ₹5.06 लाख कोटी इतके होते. त्यामुळे NSE चा IPO भारतातील आतापर्यंतच्या सर्वात मोठ्या सार्वजनिक इश्यूंपैकी एक ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
IPO साठी पुरेसा शेअरहोल्डर सहभाग
पोस्ट-रिझल्ट कॉन्फरन्स कॉलदरम्यान विश्लेषकांनी NSE व्यवस्थापनाला प्रश्न विचारला होता की ₹5 लाख कोटींपेक्षा जास्त व्हॅल्युएशनवर नियामक अटी पूर्ण करण्यासाठी पुरेसा OFS सहभाग आहे का. यावर उत्तर देताना कंपनीने सांगितले की IPO साठी आवश्यक असलेला शेअरहोल्डर सहभाग उपलब्ध आहे आणि नियामक अटी पूर्ण करण्यात कोणतीही अडचण येणार नाही.
₹5 लाख कोटींपेक्षा जास्त IPO साठी काय आहेत नियम?
SEBI च्या नियमांनुसार, जर एखाद्या कंपनीचे मार्केट कॅपिटलायझेशन ₹5 लाख कोटींपेक्षा जास्त असेल तर IPO मध्ये किमान ₹15,000 कोटींचा सार्वजनिक इश्यू आवश्यक असतो. तसेच पोस्ट-इश्यू मार्केट कॅपच्या किमान 1% शेअर्स सार्वजनिकरित्या ऑफर करणे गरजेचे असते. यासोबत किमान 2.5% इक्विटी डायल्यूशनची अटही लागू होते.
जर कंपनीचे व्हॅल्युएशन ₹1 लाख कोटी ते ₹5 लाख कोटी दरम्यान असेल, तर किमान ₹6,250 कोटींचा सार्वजनिक इश्यू आणि 2.75% डायल्यूशन आवश्यक असते.
₹20,000 कोटींपेक्षा मोठा असू शकतो NSE IPO
मिळालेल्या माहितीनुसार, NSE सध्या Draft Red Herring Prospectus (DRHP) तयार करत आहे आणि हा IPO ₹20,000 कोटींपेक्षा जास्त आकाराचा असू शकतो. एप्रिल 2026 पर्यंत OFS साठी सुमारे 4% ते 5% इक्विटी विक्रीसाठी इच्छुक गुंतवणूकदारांकडून प्रतिसाद मिळाल्याचे समोर आले आहे.
यात Life Insurance Corporation of India (LIC), Stock Holding Corporation of India आणि Temasek Holdings यांसारख्या मोठ्या गुंतवणूकदारांचा समावेश असल्याचे सांगितले जात आहे. या संस्थांच्या सहभागामुळे NSE IPO ला बाजारात मोठा प्रतिसाद मिळण्याची शक्यता वाढली आहे.
बोनस शेअर्सबाबत कंपनीचे स्पष्टीकरण
काही गुंतवणूकदारांनी IPO पूर्वी बोनस शेअर्स देण्याबाबत प्रश्न उपस्थित केला होता. मात्र NSE व्यवस्थापनाने स्पष्ट केले की सध्या बोनस शेअर्स जारी करण्याचा कोणताही विचार नाही. त्यामुळे विद्यमान शेअरहोल्डर्सना IPO पूर्वी अतिरिक्त शेअर्स मिळण्याची शक्यता कमी आहे.
2026 मध्ये मोठ्या IPO ची लाट
2026 हे वर्ष भारतीय प्राथमिक बाजारासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार असल्याचे दिसत आहे. NSE व्यतिरिक्त Jio Platforms, SBI Funds Management आणि Flipkart यांसारख्या मोठ्या कंपन्यांचे IPO देखील चर्चेत आहेत.
यापूर्वी 2025 मध्ये भारतीय IPO मार्केटने विक्रमी कामगिरी केली होती. त्या वर्षात 371 कंपन्यांनी मिळून ₹1.75 लाख कोटींपेक्षा जास्त निधी उभारला होता. यामध्ये HDB Financial Services, LG Electronics India आणि ICICI Prudential Asset Management यांच्या मोठ्या IPO ची विशेष चर्चा झाली होती.
NSE च्या महसुलात आणि नफ्यात घट
मंगळवारी NSE ने FY26 चे आर्थिक निकाल जाहीर केले. त्यानुसार कंपनीच्या महसुलात आणि नफ्यात घट दिसून आली आहे. कंपनीचा महसूल 3% घसरून ₹16,601 कोटी झाला, जो मागील वर्षी ₹17,141 कोटी होता. त्याचवेळी नफा 15% घसरून ₹10,302 कोटींवर आला.
कंपनीच्या उत्पन्नात झालेली घट मुख्यतः ट्रान्झॅक्शन चार्जेस आणि क्लिअरिंग-सॅटलमेंट उत्पन्नातील कमकुवतपणामुळे झाली आहे.
ट्रान्झॅक्शन चार्जेसमध्ये घसरण
ट्रान्झॅक्शन चार्ज उत्पन्न 4% घसरून ₹13,057 कोटी झाले, जे मागील वर्षी ₹13,636 कोटी होते. तर क्लिअरिंग आणि सॅटलमेंट उत्पन्न 22% घसरून ₹251 कोटी झाले, जे मागील वर्षी ₹321 कोटी होते.
डेरिव्हेटिव्ह ट्रेडिंगमध्ये मंदीचा परिणाम
बाजारातील अस्थिरता आणि डेरिव्हेटिव्ह ट्रेडिंगमधील मंदीमुळे NSE च्या कमाईवर दबाव वाढल्याचे दिसून येत आहे. NSE च्या एप्रिल 2026 च्या Market Pulse रिपोर्टनुसार, FY26 मध्ये मार्केट अॅक्टिव्हिटीमध्ये मंदी दिसून आली.
इक्विटी कॅश Average Daily Turnover (ADT) मध्ये 7% घट झाली, तर इक्विटी फ्युचर्स ADT मध्ये 14% आणि ऑप्शन्स ADT मध्ये 8% घट झाली. जागतिक बाजारातील अनिश्चितता, वाढती अस्थिरता आणि ट्रेडिंग व्हॉल्यूममध्ये आलेली घट यामुळे NSE च्या आर्थिक कामगिरीवर परिणाम झाल्याचे मानले जात आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
तरीदेखील, NSE IPO हा भारतातील सर्वात प्रतिष्ठित आणि मोठ्या सार्वजनिक इश्यूंपैकी एक ठरू शकतो. companyचे मजबूत मार्केट वर्चस्व, देशातील गुंतवणूकदारांमध्ये असलेला विश्वास आणि मोठ्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचा सहभाग यामुळे या IPO कडे संपूर्ण बाजाराचे लक्ष लागले आहे.