RBI new rules UPI Marathi: डिजिटल फ्रॉड वाढत असल्यामुळे Reserve Bank of India ने नवीन 5 पॉइंट सेफ्टी प्लॅन प्रस्तावित केला आहे. 2025 मध्ये 28 लाख फ्रॉड प्रकरणे समोर आली असून सुमारे 22,931 कोटी रुपयांची फसवणूक झाली आहे. त्यामुळे आता कडक नियम आणण्याची तयारी सुरू आहे.
UPI पेमेंटवर होणार परिणाम
नवीन नियम लागू झाल्यानंतर UPI व्यवहार थोडे संथ होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः मोठ्या व्यवहारांसाठी अतिरिक्त सुरक्षा तपासणी होणार आहे. यामुळे व्यवहार सुरक्षित होतील पण तत्काळ होणार नाहीत.
1 तासाचा वेटिंग पिरीयड काय आहे
10 हजार रुपयांपेक्षा जास्त व्यवहार केल्यास पैसे लगेच समोरच्याला मिळणार नाहीत. ते 1 तास बँकेकडे राहतील. या कालावधीत फसवणूक लक्षात आल्यास व्यवहार रद्द करून पैसे परत मिळवता येतील.
किल स्विच फीचरने मिळणार मोठा फायदा
नवीन नियमांनुसार ग्राहक एका क्लिकमध्ये आपले बँकिंग व्यवहार बंद करू शकतील. UPI, नेट बँकिंग आणि कार्ड्स त्वरित ब्लॉक करता येतील. यामुळे फसवणूक रोखण्यात मोठी मदत होईल.
ज्येष्ठ नागरिकांसाठी अतिरिक्त सुरक्षा
70 वर्षांवरील नागरिकांसाठी मोठ्या व्यवहारांवर अतिरिक्त पडताळणी लागू होऊ शकते. कुटुंबातील विश्वासू व्यक्तीची मंजुरी आवश्यक असेल. यामुळे सोशल इंजिनिअरिंग फ्रॉड कमी होण्याची शक्यता आहे.
म्यूल अकाउंट्सवर नियंत्रण
फसवणुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या बनावट खात्यांवर नियंत्रण आणण्यासाठी RBI नवीन नियम आणणार आहे. खात्यांची वार्षिक मर्यादा ठरवली जाईल. संशयास्पद रक्कम शॅडो क्रेडिटमध्ये ठेवली जाईल.
मल्टी लेयर ऑथेंटिकेशन अनिवार्य
मोठ्या व्यवहारांसाठी आता फक्त OTP पुरेसा राहणार नाही. बायोमेट्रिक्स, पिन किंवा इतर सुरक्षा स्तरांचा वापर करावा लागेल. यामुळे व्यवहार अधिक सुरक्षित होतील.
नियम कधीपासून लागू होणार
हे सर्व नियम सध्या प्रस्तावित आहेत. RBI ने नागरिकांकडून 8 मे 2026 पर्यंत सूचना मागवल्या आहेत. त्यानंतर अंतिम नियम जाहीर केले जातील.
सर्वसामान्यांवर काय परिणाम होणार
नवीन नियमांमुळे डिजिटल पेमेंट थोडे धीमे होतील, पण सुरक्षा मोठ्या प्रमाणात वाढेल. फसवणूक 90 टक्क्यांपर्यंत कमी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे दीर्घकालीन दृष्टीने हे फायदेशीर ठरेल.